X
تبلیغات
اگربه یاد جاغوری افتادی ! - غذاهای ناب محلی جاغوری

اگربه یاد جاغوری افتادی !

معلوماتی وادبی

غذاهای ناب محلی جاغوری

غذاهاي ناب محلي

قسميکه مر دم افغانستان درمهمان نوازي شهرت دارند، درپختن غذاهاي با مزه ومتنوع محلي نيز زبان زد هستند. درجا غوري نيز که خود يکي از مناطق مطرح کشور دراين زمينه هست نيز غذا هاي ناب محلي پخته وتهيه ميگردد، که بعضاً اين غذا ها تنها در جا غوري آما ده مي شود، وبعض ديگر درسا ير نقاط کشورخصوصاً مناطق هزا ره نشين عمو ميت دارد.اينک غداها ي محلي که در جا غوري تهيه مي شود ورواج دارد، به ترتيب معر في مي نما ييم .

1- اُگره آجي:

اين غذا که به لخشم قورت نيز معروف مي با شد، از جمله غذا هاي رايج در ميان زنان جا غوري مي با شد.بدين لحاظ به نام اوگره آجي "اوگره بي بي"ياد مي شود، زيرا اکثرا توسط سا لمندان تهيه مي شود .ودرمراسم که زنان جمع با شد آنرا بصورت هو سانه تهيه مي کنند، و مي خورند.

طرز آما ده کردن آن طوري هست که اول آب را مي جوشانند، وقت آب خوب جوشيدن گرفت ،مقدار آردي را که کافي با شد بالاي آن مي اندازند. وسپس شروع به چمچه زدن مي کنند وتا زماني انراشخ مي زنند تا خام نمانده و بصورت کلوله درنيايد، زمانکه ديدن در آب حل شده، وخوب پاش شده وپخته گرديده است .از ديگ بيرون کرده ودرون کا سه مي اندازند ووسط آنرا پس زده ودرون آن روغن داغ شده رامي اندازد که اين روغن اکثرا روغن زرد که به روغن مسکه معروف است،مي باشد. بعد اندک آنرا مي گذارندتاسرد شود، آنگاه آماده خوردن ميشود.

2-  بوسراغ يا بوسراق:

 يکي ازمعروف ترين ومعمول ترين نوع خوراک است که در جا غوري رواج دارد ،ولي از خوراک هاي روز مره به حساب نمي آيد. وتنها در مراسم  عروسي ،شير يني خوري وتحا يف عيدي نامزادي بجاي کيک وکلچه تهيه مي شود، اغلباً باچاي خورده مي شود. ومزه بسيار لذيذ دارد،وبه علت داشتن زحمت زياد براي پختن آن هميشه پخته نمي شود .تنها زمانيکه ضرورت افتد ، پخته مي کند،طرز تهيه آن به اين گونه است.

اول مقدار آرد را که کافي باشد، خمير مينمايد وبعد ازآنکه خمير رسيد. آنرا درروي تخته يا بين ظرف به شکل دانه گندم ذغاله مينما يد ودرظرف ديگرمقدارروغن راکه لازم باشد گذاشته وآنرامي جوشاند. سپس ذغاله ها را به اندازه که ديگ گنجايش داشته باشد، درون روغن مي اندازند وبعد آنرا زيرورو مينمايند، تازمانيکه پخته شود. بعد ازآنکه ازدرون روغن بوسراغ را بيرون آوردند درون ظرف ديگر مي گذارند، تا يخ شود .اگر خواسته باشند، آنرا شيرين بپزند بين روغن که درديگ جوش مي خورد، مقدار کافي شکر را مي اندازد وبعد ذغاله هارا درون روغن ميکنند. که درآن صورت مزه بسيار شيرين مي آورد .بوسراغ شکل خجور رادارد که درشمال وشمال شرق کشور رايج است ولي ازخجوربزرگتر ميباشد.

 

 

3-پيرکي:

 پيرکي نوع ديگر ازغذا است که درجاغوري آماده ميشود ،طرزتهيه ان طوري است که مقدار سبزي (پالک ،گندنه ،برگ پياز ،شبدرورشقه تازه رويده ،سورسووسيج کوه)راباروغن مخلوط نموده ،بعد مقدارآردکه کافي باشد ذغاله مينمايد. وسپس دربين آن مقدارسبزي راجاي داده وذغاله را قات مينمايند ،اگرتندورباشد آنرا روي تندور ميزند، واگرتابه ويا ظرف ديگر باشد بالاي آن مي پزند .پيرکي ازکچالو نيز تهيه ميشود. آنرابالاي آتش زيرروميکنند تازمانيکه خوب پخته شود . اين خوراک اغلبا باچاي صبح خورده ميشود ودرماه مبارک رمضان جهت افطار نيزتهيه ميگردد.

4- پَتَي:

نوع ديگر خوراک است که سابق درجاغوري بيشتراستفاده ميشده، وحالاکمتر قابل استفاده است .قسمي آماده کردن ان طوري است که اول روغن را داغ نموده وبالايش پياز ومساله ديگ را انداخته، پس ازان مقدارازدال نخود ويا نخود خالص وياهم ماش وعدس را بالاي ان مي اندازد ومقدارآب لازم را درآن اضافه مينمايند وآنرا بخارميدهند ،هنگاميگه پخته شد. درون ظرف انداخته ومقدارنان را باآن تر نمود ه وميخورند که يگ مزه خاص دارد.

5-چوب جوش:

 نيزنوع ازخوراک هاي لذيذاست که درجاغوري تهيه ميگردد. وآن طوري است که دروهله اول مقدارکافي آرد را خمير کرده، وبعد ازرسيدن آنرا به شکل بولاني ذغاله ميکنند ،مقدارلازم روغن را درديگ داغ ميکنند. ذغاله هارا به ترتيب برآن مي اندازند، وبا قاشق زيرورو ميکنند، تا پخته گردد.اغلبا براي صبحانه تهيه ميشود.

 

6-حلوا:

 حلوا همانطوريکه دراکثر نقاط کشور رواج دارد درجاغوري نيز تهيه ميشود ،حلوا راکه اغلبا درشبهاي جمعه شبهاي عيد وبرات بخاطرنذر ودعا آماده ميکنند ،به دو شکل تهيه ميگردد.

يکي ازان بنام حلو ا سمنکي يادميشود که باسمنک پخته ميشود ،اين نوع حلوا عموميت بيشتر دارد. ونوع ديگر آن حلوا سوجي که با آرد سوجي وشکر آماده ميشود چندان عموميت ندارد.

حلواي سمنک بيشتر درنذرهاي چون ديگچه بي بي وچهارشنبه سوري تهيه ميشود.طرز تهيه آن طوري است که مقدار کافي ازروغن را درديگ مخصوص که بنام ديگ حلوا ياد ميشود وباديگر ديگ ها شکل متفاوت دارد، داغ گرديده ،وبعدا مقدار آرد لازم را ويا همان مقدارکه نذر است، باسمنک مخلوط نموده داخل روغن مي اندازد ومقدار شکر ياقند را راآن اضافه مينمايد .وتعداد زياد زنها بخاطر چمچه زدن جمع ميشود واين کار درعين حال بايد توسط دونفر انجام شود وساعت ها بايد چمچه زده شود تا خوب پخته گردد.بعد آنرا ازديگ بيرون کرده درون ظرفها تقسيم کرده ومقدار روغن را  داغ کرده دروسط آن مي اندازند وآماده خوردن مي شود .

7-دلده :

 دلده نوع ديگر از غذاها ي رايج درجاغوري است که بيشتربه شکل هوسانه تهيه مي شود. وطرزتهيه آن طوري است که گندم را اولا توسط آسياب دستي ميکشند، وبعد داخل يک ديگ مقداري ازروغن رامي جوشانند ،ومقدارکافي گندم آماده شده را بالاي روغن مي اندازند ومقدار آب معين را برآن اضافه مينمايند . وديگ را بخارمي دهند. هنگامي که پخته شد ،انرا درون ظر ف انداخته ومقدارروغن ديگررا داغ نموده، ووسط ظرف راپس زده درآن مي اندازند ومقداري دوغ رانيز گرم کرده وبالاي ان ميريزند ،وبعد اماده خوردن ميشود .

8-شير روغو:

 شيرروغو يا شير روغن نوع ديگر از غذا ي محلي است وبدين گونه تهيه ميشود . نخست درون کاسه يا ديگ مقدارشير رامي جوشانند، وبعد بالاي آن نان را ريزه کرده دروسط کاسه روغن داغ کرده شده را مي اندازند ودرآن بجاي نمک شکر استفاده ميشود .

9- قورتي:

نوع ديگر ازغذاي رايج ولذيذ درجاغوري است .نوع تهيه آن با شير روغن تفاوت ندارد ،ولي بجاي شير دراينجا دوغ بکار ميرود ؛يعني اول دوغ را به مقدار کافي درون ظرف جوشانده ونان بالاي آن ريزه ريزه مينمايند. ودروسط ظرف مقدار روغن داغ شده را ميريزند، ونمک با اين غذا حتمي است .

10-قديد:

 قديد يا گوشت لاندي درجا غوري ازرايج ترين ومعمول ترين غذا ها است ، که درفصل زمستان مورد استفاده قرارميگيرد.

زمانيکه گوسفند را ذبح کردند، گوشتهايش را تکه تکه کرده ،درهواي آزاد خشک ميکنند .ودرزمستان ازآن به عنوان بهترين ،گرمترين ولازمترين غذاي زمستاني استفاده ميکنند .

طرز پختن آن دوگونه است که بعضا با برنج پخته ميشود، که آنرا لاند ي پلو مي گويند .واکثرا ازآن شوربا تهيه ميشود که معمول ترين نوع استفاده آن همين است .اگرتکه را که مي پزند، چربو زيادداشته باشد، روغن به آن علاوه نميکنند .درغيرآن روغن مورد نيا زرا همراه با مرچ ومساله کامل درديگ مي اندازند ،وآن را بخار مي دهند. البته درسابق در ديک هاي مخصوص گلي تهيه ميشده است ،ولي امروزه درديگ هاي بخار آماده ميگردد.به هر حال قديد يکي ازمعروفترين غذاي جاغوري است .

11-کشکاو:

 کشکاو درجاغوري به آش که درساير مناطق تهيه مي گردد، گفته ميشود.وطرزتهيه آن هيچ تفاوت باآش ندارد تنها تفاوت اندک درموادهاي آنست .

12-کوچه :

 نام ديگر از غذاهاي جاغوري است که به حيث هوسانه  استفاده ميشود، وطرز تهيه آن قسمي است ؛که قبلا مقدار ازدال،لوبيا ،نخود گندم را باهم مخلوط کرده وتر مينمايند ،چند ساعت بعد آن را با آب مي جوشاند، تا نرم تر شود .سپس داخل ديگ مقدار روغن لازم را داغ کرده مرچ ومساله ديگ را علاوه نموده متعاقبا مواد اصلي را که ذکر شد برآن علاوه ميکنند. ومقدار آب کافي را نيز بالاي آن ريخته وبخار ميدهد تا پخته گردد.

13-مليده:

 مليده گونه ديگري ازغذاي رايج درجاغوري است که اکثرا درمراسم عروسي قبل از آن که لباس هاي  داماد را بپوشانند، براي شرکت کننده گان مراسم تهيه ميشود .ونيز درشب که عروس وداماد باهم يکجاميشوند، مليده تدارک ديده ميشود .قسمي تهيه آن طوري است که اولا روغن را جوشانيده وبعد فتيررا بالاي ان ريزه ريزه نموده و شکر ميپاشند .

14- نان بوته:

نوعي ديگري از غذاي معمول انجا است و اينگونه تهيه ميشود .اولا مقدار لازم از دوغ را درون ظرف ميجوشانند و بعد فتير را که قبلا ريزه ريزه شده است ، بالاي ان ميپاشند . و وسط نان را پس زده، و مقدار روغن داغ شده را بالاي ان   مياندازند. و د ر صورت لزوم در اين گونه غذاها دوغ اضافي به خاطر سخت نشدن نان مياورند.

15- نان تر دوغ:

گونه ديگر از غذاي رايج در جاغوري است ،که اغلبا ً در موسم گرما استفاده ميشود . مقداري از دوغ سرد را از مشک به درون کاسه يا ظرف ديگر مياندازند، و مقدار کافي نان ميده شده را بالا ي ان اضافه کرده و همراه با نمک مخلوط مينمايند. و توسط چمچه يا قاشق خورده ميشود که مزه خاصي دارد.

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه 27 اردیبهشت1391ساعت 9:1  توسط غلام رضا اميد   |